چهار دهه برخورد خوشمزه با «تئاتر فجر» / جشنواره بلاتکلیف – تئاتر آنلاین


جشنواره بین المللی تئاتر فجر که بسیاری مدعی هستند مهم ترین رویداد تئاتری ایران است، سیاست مشخصی ندارد و چشم انداز و دبیر هر دوره نه با انتخاب و نه سلیقه کار نمی کند.

به گزارش تئاتر آنلاین، چهل و یکمین جشنواره تئاتر فجر در پیش است و کوروش زارعی به عنوان دبیر این جشنواره منصوب شده است.

قبل از زارعی هم ارقامی وجود دارد تفاوت آنها منشی این رویدادهای تئاتری هستند. سازمان بهداشت جهانی عبدخدایی وی دبیر اولین، دوم، سوم، چهارم و پنجمین دوره جشنواره تئاتر فجر است. علی منتظری در دوره های ششم، هفتم، هشتم، نهم و دهم دبیر جشنواره تئاتر فجر بود. در یازدهمین جشنواره تئاتر فجر حسین جعفری و در دوره های دوازدهم و سیزدهم حسین فرخی منشی هستند.

محمود عزیزی، دبیر دوره چهاردهم، رحیم نجفی برزگر، دبیر دوره پانزدهم، حسین سلیمی، دبیر دوره شانزدهم و هفدهم، مجید شریف خدایی، دبیر دوره هجده، نوزده، بیست، بیست ویم و بیست و دومین جشنواره تئاتر سحر است. در طول آن زمان بیست و سوم فرهاد مهندس پور در کورس بیست و چهارم حسین مسافرآستانه، در دوره بیست و پنجمین سعید کشنافلاح، در دوره بیست و ششمین مجید سرسنگی، در دوره بیست و هفتمین حسین مسافرآستانه، در دوره بیست و هشتمین حسین پارسایی، در دوره بیست و نهم محمد حیدری، در دوره سی سال رحمت امینی، در دوره سی و یک سعید. شنفلاحدر دوره سی و دو قادر آشنا، در دوره سی و سه اردشیر صالح پور، در دوره سی و چهار و سی و سه. پنجم سعید اسدی، در دوره سی و شش، فرهاد مهندس پور، در دوره سی و هفت و سی و هشت، نادر برهانی، و در دوره سی و نه و چهل، حسین درگذشت. آستانه مسافر به عنوان دبیر جشنواره حضور دارند.

در مجموع جشنواره تئاتر سپیده دم در یک دوره چهل و یک ساله دارای ۲۰ دبیر بود که برخی از آنها دو یا چند دبیر جشنواره بودند.

با نگاهی به این اسامی مشخص می شود که در ابتدای راه حتی در وسط خیابان، مدیر مرکز هنرهای نمایشی دبیر جشنواره بوده و در زمانی که ساختار اداری تئاتر کاهش یافته است. از مرکز تا اداره کل. در دوره‌های دیگر، برخی از هنرمندان و چهره‌های مدیریتی دبیر جشنواره بودند. اما هنوز مشخص نشده است که بر چه اساس دبیر جشنواره تئاتر فجر انتخاب و منصوب می شود.

جشنواره تئاتر فجر یکی از رویدادهای تئاتر ایران است که تا کنون به عنوان مهمترین رویداد در این عرصه مطرح بوده است. وقتی با هم احتیاط از آنجایی که امکانات تئاتر محدود است، مهم ترین آن تئاتر است، جشنواره تئاتر فجر فرصتی است تا گروه های تئاتری در جشنواره حضور یابند و به طور کلی اجرا کنند.

همچنین امکان معرفی چهره ها و استعدادهای جوان به تئاتر ایران در طول جشنواره وجود دارد.

از زمانی که تصمیم به برگزاری جشنواره تئاتر فجر در سطح بین المللی گرفته شد، گروه های تئاتر خارجی نیز در این مراسم حضور یافته و آثار خود را از جمله اجرا کردند. برخی از هنرمندان و گروه های تئاتری معروفی از سراسر دنیا حضور دارند.

اما به زودی جشنواره تئاتر سحر برگزار شد جنبه آمار را در دست گرفت و دیگر تأثیر کیفی قبلی بر تئاتر ایران نداشت. این افت کیفیت در بخش بین المللی جشنواره نیز بسیار مشهود است و در بیشتر دوره ها گروه ها و آثاری به ایران می آمدند که از نظر کیفی و فقط حرفی نداشتند. چاشنی زدن آنها مشارکت کنندگان آماری در بخش بین المللی هستند.

در مورد اینکه چرا تاثیر جشنواره تئاتر فجر کاهش یافته است، مسائل مختلفی وجود دارد، اما شاید یکی از مهم ترین دلایل این روند، نبود سیاست های مشخص و مدون و فقدان دید واقعی و کارشناسان باشد. این نبود سیاست مشخص باعث شده است که هر چهره ای که دبیری جشنواره را بر عهده می گیرد، ذوق جشنواره را بچشد. جشنواره تئاتر فجر گاهی رقابتی است، گاهی غیررقابتی، گاهی به اضافه قسمت‌ها و گاهی از تعداد قسمت‌ها کاسته می‌شود، گاهی بین‌المللی گاهی داخلی، گاهی توجه بیشتر به جوانان تئاتر گاهی کمتر، گاهی -گاهی گروه‌های تئاتری از متفاوت. استان ها مرکز توجه و گاه کمتر هستند.

زمانی که هیئت سیاستگذاری جشنواره تئاتر فجر تشکیل شد، این شورا خروجی خاصی با کارشناسان نداشت و مستندات و چشم انداز درستی برای برگزاری دوره آتی جشنواره دریافت نکردند.

وضعیت بودجه جشنواره تئاتر فجر نیز مشکل همیشگی است زیرا بودجه تئاتر ایران نامشخص و نامشخص است.

نکته جالب اینجاست که در اکثر دوره های جشنواره افرادی که معلم می شوند با هیجان و انرژی از برگزاری جشنواره ها در سطح کیفی بالا صحبت می کنند و به مرور زمان از هیجان و انرژی کاسته می شود و در نهایت اذعان می کنند که مشکلات زیادی وجود دارد. و سختی و ناتوانی به راحتی از پس آن بر می آیند.

درست است که نمی توان انتظار داشت جشنواره تئاتر فجر به تنهایی پاسخگوی همه نیازهای تئاتر ایران باشد، اما می توان انتظار داشت که پس از برگزاری ۴۰ دوره که وارد دوره چهل و یک می شویم، سیاست مشخصی داشته باشد.

البته نمی توان این واقعیت را نادیده گرفت که همه تئاترهای ایران هم سیاست دارند خاص خیر، هر وزیر، معاون هنری و مدیرکل هنرهای نمایشی با سلیقه و دیدگاه خود به تئاتر نزدیک می شوند و مسیر را مشخص می کنند.

حال باید دید چهل و یکمین جشنواره تئاتر فجر با چه نگاه و سلیقه ای شکل می گیرد و این جشنواره از نظر کمی و کیفی به دبیری کورش زارعی در چه سطحی برگزار می شود.